Amazon-un dəstəklədiyi Zoox şirkəti bir ay ərzində ikinci dəfədir ki, öz avtonom taksilərinə proqram təminatı yeniləməsi təqdim edir. Bəs bu dəfə səbəb nə oldu? San-Fransiskoda elektrik skuteri ilə yaşanan qəza. Gəlin, robotaksilərin gələcəyini sorğulayan bu hadisəyə daha dərindən baxaq.
Avtonom nəqliyyat texnologiyaları nə qədər irəli getsə də, yol təhlükəsizliyi və proqnozlaşdırma bacarığı hələ də test mərhələsindədir. Amazon-un Zoox brendi son hadisə ilə bunu bir daha sübut etdi: bir ay ərzində iki proqram yeniləməsi, iki ayrı qəza və bir çox sual doğuran texnoloji çatışmazlıqlar. Bu yazıda həmin hadisələri və nəticələrini geniş təhlil edirik.
Hadisənin təfərrüatları:
2025-ci il mayın 8-də San-Fransiskoda baş verən hadisə zamanı Zoox-un avtonom, sərnişinsiz robotaksisi yolayrıcında dayandığı anda bir e-skuter ona çırpılıb. Şirkətin açıqlamasına görə, robotaksi hərəkətsiz vəziyyətdə olub və toqquşma skuterin təmasından sonra baş verib. Skuter sürücüsü yerə yıxılsa da, ciddi xəsarət almayıb və tibbi yardım təklifini rədd edib.
Zoox hadisə ilə bağlı bütün məlumatları və video görüntüləri tənzimləyici qurumlarla bölüşüb. Şirkət dərhal proqram yeniləməsi təqdim edərək yaxın məsafədə zəif yol iştirakçılarının tanınma və izlənmə mexanizmini təkmilləşdirib. Məqsəd: belə hallarda avtomobilin hərəkətə keçməsinin qarşısını almaq.
Bu, şirkətin ilk proqram yeniləməsi deyil. Bir neçə həftə əvvəl Las Veqasda baş verən başqa bir qəza – bu dəfə sərnişin avtomobili ilə toqquşma – 270 robotaksinin geri çağırılmasına səbəb olmuşdu. O zaman əsas problem avtonom sistemin digər yol hərəkəti iştirakçılarının davranışını düzgün proqnozlaşdıra bilməməsi idi.
Bu cür hadisələr avtonom nəqliyyatın indiki mərhələdə hansı həssas nöqtələrə malik olduğunu göstərir. Xüsusilə Zoox-un rəqibi olan və General Motors-un dəstəklədiyi Cruise şirkətinin keçmiş təcrübəsi yaddaşlardadır. Onların robotaksisi bir piyadanı avtomobilin qarşısına atan başqa bir sürücünün təsiri ilə ona çırpılmış, daha sonra isə piyadanı 20 fut (təxminən 6 metr) sürüyərək, şirkətin fəaliyyətini faktiki olaraq dayandırmasına gətirib çıxarmışdı.
Zoox bu cür təhlükəli təcrübənin təkrarlanmasını istəmir. Bu səbəbdən şirkət proqram təminatında sürətlə dəyişikliklər edir, amma suallar açıq qalır: Yenilənən sistem əvvəlkilərdən nə ilə fərqlənir? Neçə avtomobil bu dəyişikliyə cəlb olunub? Və ən əsası, bu tip qəzaların qarşısını almaq üçün hansı texnoloji addımlar atılıb?
Zoox bu suallara TechCrunch-ın müraciətinə cavab verməyib. Ancaq məlum olan budur ki, mart ayında da 258 Zoox avtomobili ani və gözlənilməz əyləcləmə problemi səbəbilə geri çağırılmışdı. Həmin hadisələrdə motosikletçilərin arxadan Zoox test avtomobillərinə çırpılması qeydə alınmışdı.
Zoox robotaksilərinə dair son vəziyyət
| Parametr | Məlumat |
|---|---|
| Hadisə tarixi | 8 May 2025 |
| Yer | San-Fransisko, ABŞ |
| Qəza növü | Elektrik skuteri ilə toqquşma |
| Avtomobilin vəziyyəti | Sərnişinsiz, hərəkətsiz |
| Skuter sürücüsünün vəziyyəti | Yüngül xəsarət, tibbi yardımdan imtina |
| Görülən tədbir | Proqram yeniləməsi, vizual izləmə və tanıma təkmilləşməsi |
| Əvvəlki proqram yeniləməsi | Aprel və mart aylarında – sərt əyləcləmə və çarpışma səbəbilə |
| Affected vehicle sayı | (Son hadisədə məlum deyil) / Əvvəlki iki hadisədə 528 avtomobil |
Zoox-un son proqram yeniləmələri avtonom texnologiyanın həqiqi dünyadakı mürəkkəbliyi ilə hələ tam uyğunlaşmadığını göstərir. İstər San-Fransiskoda, istər Las Veqasda, istərsə də martdakı əyləcləmə hadisələri hamısı bir məsələyə işarə edir: avtonomluq, yalnız alqoritm və sensorlarla deyil, insan davranışlarının incəliklərini dərk etmə bacarığı ilə mümkündür.
Əgər Zoox bu problemləri vaxtında və səmərəli şəkildə aradan qaldıra bilməsə, Cruise şirkətinin aqibəti onu da gözləyə bilər. Texnologiyanın sürətlə inkişaf etdiyi bu dövrdə etimad qazanmaq nə qədər çətin, onu itirmək bir o qədər asandır. İndi top Zoox-un meydanındadır.
