Süni intellekt sahəsindəki yeniliklər hər gün sərhədləri aşmağa davam edir. Bu inkişaflar insanların yaradıcılıq imkanlarını genişləndirsə də, eyni zamanda etik və hüquqi problemləri də gündəmə gətirir. Son günlərdə sosial mediada böyük mübahisələrə səbəb olan bir məsələ isə Google-un yeni nəsil AI modeli Gemini 2.0 Flash-ın istifadəçilərə şəkillərdəki su nişanlarını (watermark) silmək imkanı verməsi ilə bağlıdır. Bu xüsusiyyət, bir tərəfdən süni intellektin gücünü nümayiş etdirdiyi halda, digər tərəfdən müəllif hüquqları və vizual məzmunun qorunması ilə bağlı ciddi suallar doğurur.
Texnologiyanın Sərhədsiz Gücü və Qoruyucu Tədbirlərin Çatışmazlığı
Google-un Gemini 2.0 Flash modeli, şəkil yaratmaq və redaktə etmək imkanları ilə diqqət çəkir. Onun əsas xüsusiyyətlərindən biri, mövcud şəkilləri dəyişdirə bilməsi və hətta su nişanlarını silib onların yerini təbii görünən detallar ilə doldura bilməsidir. İstifadəçilər, xüsusilə X (keçmiş Twitter) və Reddit platformalarında, modelin su nişanlarını yalnız silməklə kifayətlənmədiyini, həm də bu silinmiş sahələri realistik detallarla doldura bildiyini müşahidə ediblər. Bu, Gemini 2.0 Flash-ı digər AI əsaslı şəkil redaktə alətlərindən fərqləndirən əsas məqamdır.
Bununla belə, Gemini 2.0 Flash-ın bu xüsusiyyəti müəyyən məhdudiyyətlərə malikdir. O, xüsusilə şəffaf və ya böyük sahələri əhatə edən su nişanlarını tam effektiv şəkildə silməkdə çətinlik çəkir. Lakin modelin inkişaf sürəti nəzərə alındıqda, bu cür çatışmazlıqların gələcəkdə aradan qaldırılması ehtimalı olduqca yüksəkdir.
Google, bu texnologiyanı “eksperimental” və “istehsalat üçün nəzərdə tutulmamış” kimi təqdim etsə də, bu, məsələnin hüquqi və etik tərəflərini tam həll etmir. Süni intellektin imkanlarının nəzarətsiz genişlənməsi, müəllif hüquqları qorunan materialların qeyri-qanuni istifadəsini asanlaşdıra bilər ki, bu da media və yaradıcı sənaye üçün ciddi təhlükə yaradır.
Müəllif Hüquqları və Etik Narahatlıqlar
Müəllif hüquqlarının qorunması müasir rəqəmsal dünyada ən həssas məsələlərdən biridir. Getty Images və digər peşəkar media şirkətləri, öz vizual materiallarını qorumaq üçün su nişanlarından istifadə edirlər. Lakin Gemini 2.0 Flash kimi alətlərin inkişafı, bu nişanları təsirsiz hala gətirərək müəllif hüquqlarının pozulması riskini artırır.
Bu cür texnologiyalara qarşı bəzi AI şirkətləri artıq mövqe bildiriblər. Anthropic-in Claude 3.7 Sonnet və OpenAI-nin GPT-4o modelləri, su nişanlarının silinməsinə qəti şəkildə qarşı çıxır və bunu “etik baxımdan yanlış və potensial olaraq qanunsuz” hesab edirlər. ABŞ-ın müəllif hüquqları qanunvericiliyinə əsasən, su nişanının sahibinin icazəsi olmadan silinməsi qeyri-qanunidir. Bu baxımdan, Google-un bu xüsusiyyəti məhdudlaşdırmaması, ciddi hüquqi problemlərə yol aça bilər.
Gələcəkdə Nə Baş Verə Bilər?
Bu məsələ yalnız texnologiya deyil, hüquq və etik müzakirələrin də mərkəzindədir. Süni intellektin vizual redaktə sahəsindəki imkanları inkişaf etdikcə, müəllif hüquqlarının qorunması üçün yeni müdafiə mexanizmlərinin yaradılması zərurəti artır.
Böyük ehtimalla:
- Google və digər AI şirkətləri daha sərt qaydalar tətbiq etməyə məcbur qalacaqlar.
- Müəllif hüquqlarını qoruyan qurumlar və media təşkilatları süni intellektə qarşı yeni qanunvericilik təşəbbüsləri irəli sürəcəklər.
- AI-nin etik istifadəsi ilə bağlı geniş müzakirələr davam edəcək və texnologiya şirkətləri bu sahədə daha şəffaf siyasət yürütməyə çalışacaqlar.
Süni intellektin inkişafı insan yaradıcılığı üçün yeni imkanlar açsa da, onun nəzarətsiz istifadəsi həm yaradıcı sənaye, həm də müəllif hüquqları sahəsində ciddi problemlərə səbəb ola bilər. Bu vəziyyət, texnologiyanın inkişafı ilə qanunvericiliyin yenilənməsi arasındakı tarazlığın nə qədər vacib olduğunu bir daha göstərir.
