NASA “Artemis” proqramı çərçivəsində astronavtların Aya uçuşlarını 2025-ci ilə qədər təxirə salıb. BakuTime.com-ın Məlumatına görə, bunun əsas səbəbləri son vaxtlar məhkəmə çəkişmələri, bəzi kosmik proqramların miqyasında dəyişikliklər, COVID-19 pandemiyası və maliyyə çatışmazlığıdır. Artemis proqramı Space Launch System (SLS) adlı ağır raketin yaradılmasını nəzərdə tutur. Bu raket üzərində iş 10 ildir ki, davam edir. Bundan əlavə, astronavtların ekipajı üçün Orion adlı sərnişin kapsulu yaradılmalıdır. Aprel ayında NASA SpaceX ilə 2,9 milyard dollarlıq müqavilə imzaladı. Razılaşmaya əsasən, SpaceX astronavtların Aya enməsini təmin etmək üçün Starship kosmik gəmisini inşa edəcək. 2024-cü ildə Aya astronavt endirmək qərarı Donald Tramp administrasiyası tərəfindən verilib. 2019-cu ildə hökumət NASA-ya Artemis proqramı üzərində işləri sürətləndirməyi tövsiyə etdi.
SLS raketinin hazırlığı daim dəyişir. Əvvəllər onun 2017-ci ildə hazır olması planlaşdırılırdı. İndi bu müddət 2022-ci ilin fevralına dəyişdirilib.Bundan əlavə, NASA astronavtların həyatı üçün vacib olacaq əlavə texnologiyalar yaratmalıdır. Buna misal olaraq Ay üçün yeni nəsil skafandrları göstərmək olar. Co Bayden administrasiyası hakimiyyətə gəldikdən sonra Artemis proqramının vaxt cədvəlində heç bir dəyişiklik baş verməyib. Amma indi Co Baydenin komandasının fikrincə, 2024-cü ildə belə genişmiqyaslı proqramı həyata keçirmək mümkün olmayacaq. Aya eniş modulunun hazırlanması ilə bağlı münaqişə də problemi daha da dərinləşdirib. Əvvəlcə NASA iki şirkətlə Aya eniş modulu qurmaq üçün müqavilə bağlamağı planlaşdırırdı.
Lazım olar: Apple-ın elektrik avtomobili ilk 3D modeli patentlər əsasında yaradılıb
Bu da öz növbəsində sağlam rəqabəti təmin etmək idi. Lakin hökumət maliyyəni məhdudlaşdırdıqdan sonra NASA müqaviləni yalnız SpaceX ilə imzalamalı oldu. Bu səbəbdən Ceff Bezosun Blue Origin şirkəti əvvəlcə bu işə etiraz etdi, sonra isə NASA-nı məhkəməyə verdi. Nəticədə NASA bir müddətdir ki, SpaceX ilə əməkdaşlıq edə bilmir. Beləliklə, proses 7 ay müddətinə dayandırılıb. İndi Artemis proqramının bir neçə mərhələdə həyata keçiriləcəyi bildirilir. Birinci mərhələnin (Artems I) bir hissəsi olaraq, SLS raketi gələn ilin əvvəlində Orion sərnişin kapsulu ilə Ay ətrafında uçacaq. Astronavtlar bu uçuş missiyasında iştirak etməyəcəklər.
Eyni uçuş Artemida II-də təkrarlanacaq. Bununla belə, uçuş missiyasının ikinci mərhələsi insanlı uçuş missiyası olacaq. 2024-cü ilin may ayından əvvəl həyata keçirilməsi planlaşdırılmır. Nəticədə astronavtlar 2025-ci ildə Aya enəcəklər. Ona qədər isə eniş modulunu pilotsuz Aya yerləşdirmək mümkündür. SpaceX eniş modulunu yaradır. Bundan əlavə, NASA Artemis proqramı çərçivəsində həyata keçiriləcək bəzi proqramların büdcələrində artım olacağını bildirib. Məsələn, “Orion” sərnişin kapsulunun yekun dəyəri 6,7 milyard dollardan 9,3 milyard dollara, SLS raketinin hazırlanmasına isə 9,1 milyard dollardan 11 milyard dollara yüksələcək.
