Meta şirkətinin fakt yoxlama siyasətinə son qoyması və siyasi məzmunlara tətbiq etdiyi məhdudiyyətləri ləğv etməsi internet istifadəçilərini çılğın şəkildə Google-da “Facebook” və “Instagram” hesablarını necə silmək olar” sualına cavab axtarmağa vadar etdi.
İlk siqnallar və təzyiqlərin təməli
Meta CEO-su Mark Zukerberqin fakt yoxlama xidmətlərini dayandıracağını elan etməsi ilə birlikdə, platformalarda siyasi məzmunların məhdudiyyətlərinin də azaldılması qərarı çoxsaylı müzakirələrə səbəb olub. Bu qərar, xüsusilə də ABŞ-da baş tutacaq növbəti prezidentlik administrasiyasına uyğunlaşma və potensial siyasi basqılardan yayınmaq cəhdi kimi şərh olunur. Lakin nəticələr düşündüyümüzdən daha ağır ola bilər: nifrət nitqinin, şiddətə təşviqin və dezinformasiyanın sürətlə yayılma riski artır.
Statistik rəqəmlərin qorxunc mənzərəsi
Google Trends məlumatlarına görə, “Facebook” və “Instagram” hesablarını silmə ilə bağlı axtarışların sayı 5000%-dən çox artıb. Xüsusilə, “Facebook-u daimi necə silmək olar,” “Facebook şəkillərini necə silmək olar,” “Facebook-un alternativi nədir” kimi açar sözlər qlobal trendlər sırasına yüksəlib.
Meta və keçmişdəki problemlər
Meta-nın əvvəlki illərdə tətbiq etdiyi məzmun moderasiyası və fakt yoxlama siyasəti dəfələrlə real həyatda təsirlərə səbəb olmuş problemləri önləmək üçün qurulmuşdu. 6 Yanvar 2021-ci ildə ABŞ Kapitoliyinə hücum bu məsələdə əsas nümunələrdən biridir. Facebook və Instagram üzərindən yayılan “Stop the Steal” hərəkatı, şirkətin daxili hesabatlarında belə, zərərli məzmun olaraq qeyd olunmuşdu. Buna baxmayaraq, Meta-nın kifayət qədər sürətli addım atmaması, siyasi qütbləşməni daha da artırmışdı.
Bundan başqa, Meta platformalarının Myanma hadisələrində genosidə səbəb olan nifrət nitqlərinin yayılmasında əsas vasitələrdən biri olduğu da sübut olunub. Şirkət öz günahını etiraf edərək, fakt yoxlama və siyasi məzmunları azaltma siyasətini tətbiq etmişdi.
Yenidən sərbəst ifadə adı altında risklər
Mark Zukerberq yeni siyasətin “azad ifadə hüququnu bərpa etmək” üçün atıldığını bildirsə də, bu, Elon Musk-ın X platformasında apardığı bənzər dəyişikliklərə paralellik təşkil edir. Meta-nın fakt yoxlama sistemini “icma qeydləri” ilə əvəz etməsi, ziddiyyətli mövzuların yenidən gündəmə gəlməsi ehtimalını artırır.
Alternativlərin yüksəlişi
Meta platformalarından uzaqlaşma istəyində olan istifadəçilər üçün alternativ axtarışlar da eyni dərəcədə populyarlıq qazanır. Google-da “Bluesky,” “Mastodon” kimi desentralizasiya edilmiş sosial media platformaları ilə bağlı axtarışların artdığı qeyd olunur. Mastodon-un CEO-su Yujin Roxko Meta-nın yeni siyasətini “vicdan sahibi olan hər kəs üçün təhlükəli” kimi dəyərləndirib və istifadəçiləri nifrət nitqi ilə bağlı sərt nəzarət tədbirlərinə dair xəbərdar edib.
Sosial medianın gələcəyi təhdid altında
Meta-nın bu qərarı, yalnız istifadəçiləri deyil, eyni zamanda siyasi, sosial və etik aspektlərdən də ciddi suallar yaradır. Dezinformasiyanın və nifrət nitqinin sürətli yayılması ilə bağlı risklərin qarşısında durmaq üçün daha balanslı və effektiv yanaşmalara ehtiyac var. İstifadəçilərin isə daha təhlükəsiz və məsuliyyətli platformalara üstünlük verməsi, sosial media məkanını yeni bir istiqamətə yönləndirə bilər.
