Geedge Networks-un satdığı Çin-in məşhur “Great Firewall” texnologiyasının dünya üzrə yayılması, internet azadlığını ciddi təhdid edir. Daha çox ölkələr bu sistemi tətbiq etməyə başlayır və bu, istifadəçilərin məlumat təhlükəsizliyi və şəxsi həyatına ciddi zərbə vura bilər.
Sızdırılmış 100 min sənəd, Geedge Networks-un yalnız Çin deyil, həm də Pakistan, Qazaxıstan, Ətiopiya və Myanmar kimi ölkələrdə fəaliyyət göstərdiyini göstərir. Bu sistem, VPN və digər anonimlik alətlərini də tanıyaraq, internet trafikinə tam nəzarət edə bilir.
Geedge Networks: Çin texnologiyasının qlobal ixracçısı
2018-ci ildə qurulan Geedge Networks, “Great Firewall” texnologiyasının yaradıcılarından biri olan Fang Bingsing tərəfindən dəstəklənir. Şirkət rəsmi olaraq kibertəhlükəsizlik vasitələri təqdim etdiyini bildirir, amma gerçəkdə dövlətlərə geniş miqyaslı internet nəzarəti və senzura imkanları satır.
Tiangou Secure Gateway: Hər ölkənin internetini izləmək
Əsas texnologiya olan Tiangou Secure Gateway (TSG), datacenter-lərə quraşdırılaraq bütün ölkə internet trafikinə nəzarət edə bilir. Sistem həm açıq, həm də şifrəli trafik üzərində dərin analiz aparır, istifadəçilərin parollarını, e-maillərini və digər həssas məlumatlarını əldə edə bilir.
Qlobal tətbiq: Senzura və nəzarət ölkələr üzrə
Sızdırılmış 600 GB-lıq sənədlərə əsasən, Geedge sistemləri Qazaxıstan, Pakistan, Ətiopiya və Myanmar-da artıq aktivdir. Myanmarda 81 milyon internet bağlantısı izlənilir və 26 datacenter bu texnologiya ilə təchiz olunub. Pakistan isə 2024-cü ildə bu xidmətləri rəsmi olaraq tətbiq etməyə başladı.
| Ölkə | Aktiv Datacenterlər | Gözlənilən Nəzarət Həcmi |
| Myanmar | 26 | 81 milyon bağlantı |
| Pakistan | 12 | İstifadəçi trafiki |
| Qazaxıstan | 8 | Tam internet nəzarəti |
| Ətiopiya | 5 | Dövlət izləməsi |
Çin daxilində təcrübə: Sosial kredit və geofencing
Geedge texnologiyası Çin daxilində də tətbiq olunur. Sinciang, Fujian və Jiangsu əyalətlərində pilot layihələr aparılır. Burada istifadəçilərə 550 bal verilir və bu balı artırmaq üçün üz tanıma, milli şəxsiyyət və iş məlumatları təqdim etmələri tələb olunur. Sistem həmçinin istifadəçilərin sosial şəbəkə əlaqələrini izləyə bilir.
Çin-in internet senzura sistemi satışı Təhlükələri və etik problemlər
Ekspertlər bildirir ki, bu texnologiya qanuni izləmədən çox, tam nəzarət imkanı yaradır. Marla Rivera (InterSecLab) qeyd edir: “Heç bir dövlət bu qədər gücə malik olmamalıdır. Bu, həqiqətən qorxuncdur.” Sistem həmçinin trafikinə zərərli proqram yerləşdirmə potensialına malikdir, bu isə hədəf seçimi üçün istifadə oluna bilər.
Geedge Networks-un texnologiyasının qlobal yayılması internet azadlığı üçün ciddi risk yaradır. Bu sistemlər yalnız senzura deyil, həm də şəxsi məlumatların toplanması və təzyiq üçün istifadə oluna bilər. Proqnozlara görə, gələcəkdə daha çox ölkələr bu texnologiyadan istifadə etməyə başlayacaq, xüsusilə də autoritar rejimlərdə. Uzun müddətli perspektivdə, bu, internetin qlobal standartlarını dəyişdirə və dünya üzrə kibertəhlükəsizlik strategiyalarını təhdid edə bilər.
Daha Oxu: 730,000-dən çox sənəd ifşa olundu, Tata Technologies-ın məlumatı sızdı
Nəticə
Geedge Networks-un satdığı Çin-in internet senzura sistemi, təkcə qlobal internet təhlükəsizliyini deyil, həm də şəxsi azadlıqları ciddi təhlükəyə atır. Bu texnologiyanın yayılması gələcəkdə dövlətlərin internet üzərində tam nəzarət əldə etməsinə gətirib çıxara bilər və istifadəçilərin anonimliyini təhdid edir.
FAQ
- Geedge Networks kimdir?
2018-ci ildə qurulan və Çin-in “Great Firewall” texnologiyasını dünya ölkələrinə satan şirkət. - Tiangou Secure Gateway nədir?
Ölkə daxilində bütün internet trafikinə nəzarət edə bilən sistem. - Hansı ölkələrdə tətbiq olunur?
Pakistan, Myanmar, Qazaxıstan, Ətiopiya və Çin daxilində pilot layihələr. - İstifadəçilər üçün təhlükələr nədir?
Parol və e-mail oğurluğu, VPN istifadə məhdudiyyəti, zərərli proqram yerləşdirilməsi və şəxsi məlumatların izlənməsi. - Gələcəkdə nə gözlənilir?
Daha çox ölkələr bu texnologiyadan istifadə edə bilər, internet azadlığı və anonimlik ciddi təhlükə altına düşəcək.
